Düğüm telefonda çözüldü

Türkiye, İsveç, Finlandiya ve NATO’yla kurulan Madrid masasından mutabakat çıktı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Ben başta olduğum sürece iki ülke de NATO’ya giremez” çıkışından sonra gelinen noktada ortak memorandum imzalandı. NATO Genel Sekreteri Stoltenberg vetonun aşıldığını duyurdu. “İki ülke PKK ile çabada Türkiye ile tam işbirliği taahhüdünde bulundu” dedi. Silah ambargolarının da kalktığını kaydetti.

BIDEN F-16’LARI İŞARET ETTİ STOLTENBERG BU BAŞLIĞI VURGULADI

Mutabakat metninde YPG ve FETÖ ‘Türkiye için ulusal güvenlik tehdidi’ halinde tanımlandı. AK Parti Sözcüsü Çelik “Somut adımlar atılacak olması değerli bir kazanım” dedi. Altı haftalık tansiyonun aşılmasında ise Erdoğan ile Biden’ın Madrid’den evvel yaptığı görüşme belirleyici oldu. Economist’in tezine nazaran ABD Lideri yaşanan sürecin F-16 satışını riske attığını lisana getirdi. Stoltenberg de üçlü görüşmede bu başlığa değindi.

KRİZ TELEFONDA AŞILDI

Ankara; Helsinki ve Stockholm’e dönük NATO vetosunu kaldırdı. Üç ülke ortasında 10 maddelik
anlaşma imzalandı. İki ülkenin mutabakat öncesi Biden’dan Erdoğan’ı aramasını talep ettiği öğrenildi.

ABD Başkanı’nın Türkiye’ye F-16 ve modernizasyon kitlerinin satışını desteklediğinin sinyalini verdiği belirtildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 13 Mayıs’ta İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya üye olmasına olumlu bakmadığını söz etmesinin akabinde baş gösteren kriz İspanya’nın başşehri Madrid’de aşıldı. Evvelki akşam gerçekleşen Türkiye, İsveç, Finlandiya ve NATO ortasındaki dörtlü tepe sonrası Ankara, İskandinav ülkelerinin İttifak’a girişine yönelik vetosunu kaldırdı. Görüşmenin akabinde hazırlanan Üçlü Muhtıra’ya Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, İsveç Dışişleri Bakanı Ann Linde imza attı. Merasim, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, İsveç Başbakanı Magdalena Andersson ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in huzurunda gerçekleşti. NATO ülkeleri önderlerinin İsveç ve Finlandiya’yı İttifak’a katılmaya davet için karar aldığını duyuran Stoltenberg “Son 10 yılın en büyük güvenlik krizi aşıldı” dedi.

Üç ülke ortasındaki 10 unsurluk mutabakatta terörizmin tüm biçim ve tezahürleriyle uğraşta tam dayanışma ve işbirliği taahhüdü yer aldı. Dördüncü hususta “Finlandiya ve İsveç, PYD/YPG ve Türkiye’de FETÖ olarak tanımlanan örgüte dayanak sağlamayacaklardır” sözü dikkat çekti. Beşinci unsurda ise “Finlandiya ve İsveç, PKK’nın yasaklanmış bir terör örgütü olduğunu teyit eder. PKK ve başka tüm terörist örgütlerin, bunların uzantılarının faaliyetleri ile iltisaklı kuruluşlar ve paravan örgütler içerisinde yer alan yahut bu terör örgütleriyle teması bulunan şahısların faaliyetlerini engelleyeceklerini taahhüt eder” denildi. Üç ülke ortasında hiçbir silah ambargosunun olmadığı vurgulandı. 8. hususun fıkralarında şu tabirler yer aldı:

“Terörizmle, örgütlü cürümler ve öteki ortak sınamalarla uğraşta mutabakat temelinde işbirliğini geliştirmek için kolluk kuvvetlerini ve istihbarat kuruluşlarını da içeren her seviyede hükümetlerarası yapılandırılmış bir diyalog ve işbirliği sistemi tesis edeceklerdir. Finlandiya ve İsveç, Avrupa İade Sözleşmesi’yle uyumlu biçimde, Türkiye tarafından sağlanan bilgi, kanıt ve istihbaratı dikkate alarak Türkiye’nin terör zanlılarına dair hudut dışı yahut iade taleplerini acilen ve bütün boyutlarıyla sürece koyacak ve Türkiye’yle iade ve güvenlik işbirliğini geliştirmek için gerekli ikili ahdî düzenlemeler yapacaklardır. PKK terör örgütünün ve bütün uzantıları ile iltisaklı kuruluşlarının ve paravan örgütlerinin para toplama ve eleman devşirme faaliyetlerine yönelik soruşturma başlatacak ve bunları yasaklayacaklardır.”

Bu adımların hayata geçirilmesi için Türkiye, Finlandiya ve İsveç Dışişleri, İçişleri ve Adalet Bakanlıkları, İstihbarat Servisleri ve Güvenlik Kurumlarından uzmanların iştirakiyle bir Daimi Ortak Mekanizma’nın tesis edileceği belirtildi. 10. unsurda ise “Türkiye, NATO’nun Açık Kapı siyasetine uzun vakittir devam eden dayanağını teyit eder ve Madrid Zirvesi’nde Finlandiya ve İsveç’in NATO üyesi olmak üzere davet edilmelerine takviyesini tabir eder” denilerek Ankara’nın vetoyu kaldırmasına işaret edildi.

Cumhurbaşkanlığı kaynakları Üçlü Muhtıra ile ilgili “Türkiye istediğini aldı” değerlendirmesinde bulundu. Erdoğan’ın ortaya koyduğu perspektif ve kararlı duruş sayesinde terör örgütleriyle gayret konusunda Türkiye’nin önemli kazanımlar elde ettiğini vurgulayan kaynaklar, PKK/YPG/PYD ile birlikte FETÖ’nün bir terör örgütü olduğunun memleketler arası bir muahedede bu kadar net ortaya konulmasının, Türkiye’nin Erdoğan liderliğinde verdiği çabada milletlerarası boyutta çok değerli bir adım olduğuna dikkati çekti.

Mutabakata nasıl varıldığına ilgi çeşitli tezler dış basında yer aldı. Reuters, ABD Lideri Joe Biden’ın Erdoğan’la telefon görüşmesine dikkat çekti. Buna nazaran İsveç ve Finlandiyalı yetkililerin Erdoğan’ı araması konusunda Biden’dan ricacı oldukları ileri sürüldü. Muahedeyi “Erdoğan’ın zaferi” olarak yorumlayan İngiliz Economist mecmuası de Stoltenberg’in muahede için yürüttüğü çalışmalara ABD’nin de perde gerisinden baskı uygulayarak takviye verdiği görüşünü savundu. “Stoltenberg, ABD’nin çok da görünür olmayan perde ardı baskısından da yararlandı. ABD, Türkiye’ye, Kongre’de blokajındaki F-16 savaş uçakları alımını riske ettiği tarafında sıkı bir ikaz yapmışa benziyor” tabirlerine yer verdi.

Üst seviye bir ABD’li yetkili de Reuters’a yaptığı açıklamada müzakerelerde perde gerisinde Biden’ın rol oynadığını sav etti. Türkiye’nin ABD imali savaş uçağı satın alma talebinin müzakerelerin bir modülü olması konusunda ısrarcı olmadığını savunan yetkili, Türkiye’nin ABD’den taleplerini İsveç ve Finlandiya ile yaptığı müzakerelerin dışında tuttuğunu belirtti. Biden’ın imzalanan mutabakat metnini desteklediğini vurgulayan yetkili, NATO’ya iki İskandinav ülkesinin iştirakinin savunma yapılanmasında kıymetli bir değişikliğe sebep olacağını lisana getirdi. Financial Times ise Biden’ın Türkiye’ye F-16 ve modernizasyon kitlerinin satışını desteklediğinin sinyalini verdiğini belirtti fakat Kongre onayına da dikkat çekti.

WASHINGTON VE ATİNA MUTLU, MOSKOVA RAHATSIZ: ‘KARARIN ARDINDA ABD VAR’

İki ülkenin İttifak’a üyeliği halinde 1.110 km olan NATO-Rusya kara sonu yaklaşık 2.410 km olacak.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov “Kuzey Atlantik İttifakı’nın genişlemesinin memleketler arası alakalarda son derece istikrar bozucu bir faktör olarak görüyoruz” dedi. Rusya Federasyon Kurulu Lider Yardımcısı Konstantin Kosaçev, ABD Lideri Biden’ın tebriğini “coşkulu” bulduğunu tabir ederek, “Görünüşe nazaran, gerisinde ABD var” dedi. Kosaçev “Biden’ın yaptığı coşkulu tebrikler, bu mutabakatın ardında kimin bulunduğunu gösteriyor. NATO tepesinden bir gün evvel ABD ve Türkiye başkanları telefonda görüştü, Associated Press’in ABD idaresindeki kaynağı da, Washington’un üç ülke ortasında müzakere sürecinde anahtar rol oynadığını itiraf etti. Hiç kuşkumuz yoktu. ABD için birçok şey tehlikedeydi” sözlerini kullandı. Duma Dış Alakalar Komitesi Lideri ve Rusya Liberal Demokratik Parti Lideri Leonid Slutsky ise “Ben Türkiye olsaydım, Finlandiya ve İsveç’e yönelik vetomu çekmem karşılığında verilen garantilerden pek gurur duymazdım. Bir vakitler Gorbaçov’a da teminat verilmişti” diye konuştu. Yunanistan Başbakanı Miçotakis ise mutabakatın imzalanmasının akabinde, “Fırsatçı ve yararcı davranışlar aşıldı” dedi. Miçotakis “İttifakın güzelliğine olacak biçimde sağduyu kazandı” tabirlerini kullandı. ABD Lideri Biden da “Üçlü muhtıra imzaladıkları için Finlandiya, İsveç ve Türkiye’yi tebrik ediyorum. Bu, NATO’nun Finlandiya ve İsveç’e davetinde çok kritik bir adımdır ve ittifakımızı güçlendirip, kolektif güvenliğimizi artıracaktır. Tepeye başlamak için çok hoş bir yol” dedi. Almanya Başbakanı Scholz ise Türkiye’ye yönelik silah ihracat kısıtlamalarının kaldırılıp kaldırılmayacağıyla ilgili bir soruya “Ortada bir ambargo yok” cevabı verdi.

ABD TÜRKİYE’NİN F-16 MODERNİZASYON PLANINI DESTEKLİYOR

ABD Memleketler arası Güvenlik İşlerinden Sorumlu Savunma Bakanlığı Müsteşarı Celeste Wallander, idarenin Türkiye’nin F-16 filosunu modernize etme planlarını desteklediğini söyledi. Wallender, Beyaz Saray Stratejik Bağlantı Koordinatörü John Kirby ile bir küme gazeteciye açıklamalarda bulundu. Türkiye’nin yeni F-16 satın alma ve mevcut F-16’larını modernize etme talebini pahalandıran Wallender, “ABD, Türkiye’nin F-16 filosu için modernizasyon planlarını büsbütün destekliyor” dedi. Wallender, Türkiye’nin güvenliğinin NATO’nun güvenliği demek olduğunu belirterek, “Bu planlar şu anda çalışılıyor ve kontrat süreci için üzerinde çalışılması gerekiyor, lakin ABD Türkiye’nin savaş uçağı filosunun modernizasyonunu destekliyor, zira bu NATO güvenliğine katkıda bulunuyor. Güçlü Türk savunma kabiliyeti, güçlü bir NATO savunmasına katkıda bulunur” tabirlerini kullandı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.